Sigorta Eksperi Ali İhsan Balta, oto eksperliğinin sigorta eksperliği mesleğinin ayrılmaz ve merkezî bir parçası olduğunu vurguladığı yazısında; hukuki düzenlemeler, sektör pratiği ve kurumsal yapı üzerinden dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.Balta’ya göre, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu sigorta eksperini; sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp ve hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını belirleyen kişi olarak tanımlıyor.
Türkiye sigorta sektörünün en yoğun faaliyet alanlarından biri olan oto branşı, yalnızca hasar süreçlerinin değil, aynı zamanda sigorta eksperliği mesleğinin de merkezinde yer alıyor. Trafik kazalarından kasko hasarlarına, pert analizlerinden araç değer kaybı hesaplamalarına kadar geniş bir alanda yürütülen ekspertiz faaliyetleri; hem sigorta şirketlerinin operasyonel yapısını hem de sigortalı memnuniyetini doğrudan etkiliyor. Sigorta Eksperi Ali İhsan Balta ise kaleme aldığı değerlendirme yazısında, oto eksperliğinin sigorta eksperliğinden ayrı düşünülemeyeceğini belirterek, bu branşın mesleğin “taşıyıcı kolonu” olduğunu vurguluyor.
Sigorta sektöründe oto branşı sektörün lokomotifidir; motorlu kara araçları eksperliği, yani oto eksperliği ise sigorta eksperliğinin omurgasıdır.
Omurgayı çıkarırsanız geriye yalnızca tabela kalır.
Türk sigorta hukukunun temel normu olan 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 2. maddesi, sigorta eksperini; sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların nedenini, niteliğini ve miktarını belirleyen kişi olarak tanımlamaktadır.
Bu tanım karşısında oto eksperliğini sigorta eksperliği dışında değerlendirmek hukuken mümkün değildir.
Çünkü motorlu kara taşıtı hasarı, sigortaya konu riskin gerçekleşmesinin en somut, en yoğun ve en görünür örneklerinden biridir.
Trafik kazası, sigorta teminatı kapsamında gerçekleşen bir rizikonun fiili sonucudur.
Kasko hasarı, sigorta sözleşmesine konu malvarlığında oluşan kayıp ve zarardır.
Araç değer kaybı ise kaza sonrası ortaya çıkan ekonomik zarar unsurudur.
Pert ve ağır hasar değerlendirmeleri ise sigorta teminatı kapsamında yürütülen teknik, ekonomik ve hukuki sonuç doğuran analizlerdir.
Dolayısıyla temel hukuki soru açıktır:
Sigortaya konu bir riskin gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan hasarı inceleyen kişi nasıl sigorta eksperi sayılmayabilir?
Bu soruya hukuk sistemi içinde aksi yönde verilebilecek makul bir cevap bulunmamaktadır.
Çünkü kanun, eksperliği “oto” ve “oto dışı” şeklinde ayırmamış; sigorta konusu riskin gerçekleşmesi halinde ortaya çıkan kayıp ve hasarın teknik tespit makamı olarak tanımlamıştır.
Motorlu araç hasarları bu tanımın tam merkezindedir.
Bu hukuki yapı yalnızca kanunla sınırlı değildir.
Sigorta Eksperleri İcra Komitesi kapsamındaki Sigorta Eksperleri Yönetmeliği, eksper tanımını doğrudan Sigortacılık Kanunu’na bağlamakta ve eksperin görevini; kayıp ve hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını belirlemek olarak düzenlemektedir.
Ayrıca Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği; motorlu araç sigortalarına ilişkin eksper atamalarını, raporlama yükümlülüklerini ve itiraz mekanizmalarını doğrudan düzenlemektedir.
Bu çerçevede hukuki yapı nettir:
- Kanunda tanım vardır.
- Yönetmelikte görev vardır.
- Atama sisteminde motorlu araç sigortaları vardır.
- Hakem eksper sistemi vardır.
- Raporlama yükümlülüğü vardır.
- Denetim ve disiplin mekanizması vardır.
Türkiye’de oto eksperliği;
- sigorta şirketleri adına hasar tespiti yapmakta,
- tazminata esas zarar miktarını belirlemekte,
- pert ve ağır hasar değerlendirmesi yapmakta,
- araç değer kaybı hesaplamakta,
- onarım ve parça analizleri yürütmekte,
- tahkim ve yargı süreçlerinde teknik rapor üretmektedir.
Bu faaliyetlerin tamamı sigorta hukukunun ve hasar yönetiminin doğrudan merkezindedir.
Sektörel Gerçeklik: Oto Eksperliği Sigorta Eksperliğinin Operasyonel Merkezidir
Bu bir algı değil, sektör pratiğinin doğal sonucudur.
Türkiye’de en yoğun hasar motorlu araç branşındadır.
En fazla dosya bu branşta açılır.
En fazla eksper ataması bu branşta yapılır.
En fazla pert, ağır hasar, onarım ve değer kaybı incelemesi bu branşta yürütülür.
En fazla tahkim uyuşmazlığı bu branşta görülür.
Bugün sigorta şirketlerinin hasar operasyonlarının merkezinde oto branşı bulunmaktadır.
Çünkü oto branşı;
- hasar maliyetini,
- müşteri memnuniyetini,
- teknik kârlılığı,
- rezerv yönetimini,
- operasyonel verimliliği,
- tahkim süreçlerini
- ve sigortalı memnuniyetini
doğrudan belirleyen ana alandır.
Toplumsal algı da bunu doğrulamaktadır.
Vatandaş “eksper geliyor” dediğinde, büyük çoğunlukla araç hasarına gelen eksperi düşünmektedir.
Çünkü toplum, sigorta eksperliği ile en yoğun şekilde oto branşı üzerinden temas kurmaktadır.
Bu nedenle oto eksperliği, sigorta eksperliğinin merkezindedir.
En yoğun, en görünür ve en etkili branşıdır.
Bunu inkâr etmek, sektör gerçekliğini inkâr etmektir.
Branşlaşma Ayrıdır, Mesleki Bütünlüğü Parçalamak Ayrıdır
Bir mesleğin en yoğun icra edilen, en görünür ve ekonomik ağırlığı en yüksek branşını o meslekten saymamaya kalkarsanız, geriye mesleğin özü değil; yalnızca adı kalır.
Tam mesele budur.
Oto eksperliğini sigorta eksperliğinin dışında değerlendirmek;
- sigorta eksperliğinin en yoğun faaliyet alanını dışlamak,
- en fazla hasarın yaşandığı alanı dışlamak,
- en fazla ekspertiz faaliyetinin yürütüldüğü alanı dışlamak,
- en fazla teknik üretimin yapıldığı alanı dışlamak,
- en fazla toplumsal görünürlüğe sahip alanı dışlamak demektir.
Bu nedenle oto eksperliğini sigorta eksperliğinden ayırmak branşlaşma değildir.
Mesleğin etki alanını daraltmaktır.
Kurumsal ağırlığını azaltmaktır.
Mesleki bütünlüğünü zayıflatmaktır.
Mesleki Bütünlük: Sigorta Eksperleri İcra Komitesi
Sigorta Eksperleri İcra Komitesi bünyesinde oto eksperleri ile diğer tüm branşların birlikte temsil edilmesi; ayrışmanın değil, sigorta eksperliği mesleğinin tek çatı altında bütüncül yapısının en güçlü kurumsal göstergesidir.
Bu yapı tesadüfi değildir.
Bugünkü mesleki statü; yıllara yayılan emeğin, ortak mücadelenin ve mesleki dayanışmanın ürünüdür.
Bugün bu yapıyı branşlar üzerinden ayrıştırmaya çalışmak, yalnızca bugünü değil; geçmişte verilen mesleki emeği de görmezden gelmektir.
Sigorta eksperliği kurumu bulunduğu noktaya kolay gelmemiştir.
Bu mesleğin bağımsızlığı, saygınlığı, hukuki güvencesi ve sektörel ağırlığı; geçmişten bugüne verilen ortak emeğin sonucudur.
Bu vesileyle, mesleğin bugünlere gelmesinde emeği bulunan tüm meslektaşlara teşekkür etmek gerekir.
Ayrıca mevcut dönemde mesleğin kurumsal yapısının korunması, geliştirilmesi ve geleceğe taşınması noktasında ortaya koyduğu emek ve sorumluluk nedeniyle Ahmet Nedim Erdem ve yönetimini tebrik etmek ve teşekkür etmek gerekir.
Çünkü mesele yalnızca bugünü yönetmek değildir.
Mesele, mesleğin geleceğini koruyabilmektir.
Meslekler parçalanarak güçlenmez.
Bütünleşerek güçlenir.
SEİK çatısı bunun kurumsal ispatıdır.
FUEDI ve FIEA Üyelikleri Meslek Tanımını Belirlemez
FUEDI ve FIEA farklı uluslararası mesleki temsil yapılarıdır.
Bu doğrudur.
Ancak bunlar hukuk normu değildir.
Kanun değildir.
Yönetmelik değildir.
Bağlayıcı mevzuat değildir.
Sonuç itibarıyla bunlar, mesleki temsil amacı taşıyan dernek ve federasyon yapılarıdır.
Bir mesleğin hukuki tanımını federasyon üyelikleri belirlemez.
Kanun belirler.
Eğer meslek tanımlarını federasyonlara göre değiştireceksek, yarın kurulan her yeni derneğe göre sistemi yeniden mi şekillendireceğiz?
Her federasyon yeni bir meslek mi yaratacaktır?
Bu yaklaşım hukuk mantığıyla bağdaşmaz.
Türkiye’de bağlayıcı olan 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu’dur.
Meslekler federasyonlara göre değil, kanunlara göre tanımlanır.
Dernek üyelikleri mesleki temsil sağlar.
Hukuki statü yaratmaz.
Sonuç
Hukuk açıktır.
Mevzuat açıktır.
Sektör pratiği açıktır.
Kurumsal yapı açıktır.
Oto eksperliği, sigorta eksperliğinin ayrılmaz ve merkezî branşıdır.
Federasyon üyelikleri meslek tanımı yaratmaz.
Dernek yapıları kanuni statü oluşturmaz.
Oto eksperliği sigorta eksperliğinden ayrı değildir; sigorta eksperliğinin motorlu kara taşıtları branşıdır.
Aksi iddia; 5684 Sayılı Kanun’un açık sistematiğine, uygulamadaki atama rejimine, tahkim pratiğine ve sektör gerçekliğine aykırıdır.
Ve unutulmamalıdır:
Sigorta eksperliği branşlarıyla güçlenir.
Branşlarını dışlayarak değil.
Oto eksperliği bu mesleğin ana taşıyıcı kolonudur.
Kolonu sökerseniz bina ayakta kalmaz.
