Türkiye’de 16-17 Eylül’de yaşanan fon krizi, katılımcıların ilgisi açısından gönüllü Bireysel Emeklilik Sistemi’ni (BES) olumsuz etkilemedi. 18 Eylül-1 Ekim arası sisteme yaklaşık 16 bin kişi (net) dâhil oldu. Buna karşın sistemde, 2025 ve öncesi yıllara göre katılımcı sayısındaki artışta bir yavaşlama dikkat çekiyor.
ALP SÜER / SİGORTAMEDYA
Ülkemizde geçtiğimiz ayın ekonomi ve finans gündeminin en önemli konusu hiç kuşkusuz ‘fon krizi’ydi. 16 Eylül’de yatırım fonları üzerinden başlayan finansal dalgalanma, BIST 100 Endeksi’nde yüzde 5,54 kayba yol açtı. 17 Eylül’de Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 7 kuruma ait bazı fonların tasfiyesine karar vermesi piyasalara adeta bomba gibi düştü. 16-17 Eylül’deki olayların üzerinden yaklaşık 2 haftalık süre geçti. Sular henüz durulmuş değil, piyasalarda dalgalanma devam ediyor. Geçtiğimiz ay yaşananlar, sadece yatırım fonları piyasasında yatırım yapanları değil, aynı zamanda Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) yatırım yapanları da tedirgin etti. Sistemi yakımdan takip edenler, “Zaten 2026’da katılımcı sayısındaki artış yavaşlayan BES, yaşanan fon krizinden derinden etkilenecek mi?” sorusunu sormadan geçemedi. Alınan ilk bilgilere göre, 16-17 Eylül’de yaşanan fon krizi gönüllü BES’i katılımcıların ilgisi açısından olumsuz etkilemedi. 18 Eylül-1 Ekim arası sisteme yaklaşık 16 bin kişi (net) dâhil oldu.
Katılımcı artışı sürerken, fon tutarı azalış gösterdi
Emeklilik Gözetim Merkezi’nin (EGM) açıkladığı veriler ışığında “Gönüllü BES’te 17 Eylül sonrası neler yaşanmış?” sorusunu daha detaylı yanıtını vermeye çalışalım: 18 Eylül-1 Ekim 2026 arasında sistemde katılımcı sayısında bırakın azalışı, yaklaşık 16 bin kişi (net) bir artış yaşanmış. Buna karşın finansal piyasalardaki dalgalanmanın etkisi ile katılımcıların fon tutarı ise (devlet katkısı hariç) yaklaşık 42,7 milyar TL azalış göstermiş. 16-17 Eylül olayları sonrası gönüllü BES’teki tablo katılımcı ilgisi açısından olumlu. Bununla birlikte, geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında 2026’da sistemde bir yavaşlama dikkat çekiyor. EGM’nin verilerine göre, sistemde bu yılın geride kalan dönemimde net katılımcı sayısındaki artış 200 binin üzerinde gerçekleşti. 2026’da geçtiğimiz yılın yarısında kalan katılımcı sayısındaki artışın, devlet katkısının yüzde 30’a yükseltildiği 2022 yılı ertesinde 2023’te ilk 8,5 ulaşılan 577 bin 367 kişinin bir hayli gerisinde kaldığı dikkat çekiyor.
BES’in yavaşlamasında devlet katkısındaki düşüş mü etkili?
Gönüllü BES’te katılımcı sayısındaki artışın 2025 ve öncesine göre azalması konusunda pek çok kişi, “Devlet katkısı oranı yüzde 20’ye düşürüldü; böyle oldu” diyor. Bu kişiler görüşlerinde kısmen haklı olmakla birlikte, 2026’nın çok farklı bir yıl olduğunu vurgulamak gerekiyor. 2026 yılma başlarken birçok kişinin aklından bile geçirmediği ABD, İsrail-İran Savaşı, halen süren savaşın finansal piyasalar üzerindeki etkisi, enflasyonun bireylerin satın alma güçlerini azaltması vb. faktörler de gönüllü BES’e katılımı olumsuz etkiliyor.
AMAN FONLARDAN UZAK DUR!
Fon krizinin yatırımcıların psikolojileri üzerimdeki etkisine de dikkat çekmek gerekiyor: Geçtiğimiz günlerde 2 kişinin konuşmasına kulak misafiri oldum. Bunlardan biri finansal piyasalarda yatırım yapmak isteyen diğerine aynen, “Aman fonlardan uzak dur’” dedi. Anlayacağınız, son fon krizi vatandaşların yatırım fonları fonlarına güvenilirliğini azalttı. Buradaki en önemli husus, yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarını birbirine karıştırılmaması. Emeklilik yatırım fonları, katılımcıların uzun vadeli yarım yaptığı araçlar ve katılımcıların uzun vadeli birikimlerini korumak amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından çok katmanlı ve sıkı bir denetim mekanizmasına tabi.
TES, HAYATA GEÇMEYECEK Mİ?
Geçtiğimiz ay, sigorta ve emeklilik sektörü, 2027-2019 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program’ı da (OVP) masaya yatırdı. Yeni OVP’da hayat sigorracılığı, gönüllü BES ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) yer alıyor. Buna göre, BES ve OKS’nin fon çeşitliliği ve cazibesi artırılacak. Yatırım fonlu hayat sigortaları (YFHS) hayata geçirilecek. Hayat sigortası ürünleri. BES/OKS reformuyla uyumlu, yatırım fonlu/birikimli yapıya göre yeniden tasarlanacak. OVP’de sektörün uzun süredir beklediği Tamamlayıcı Emeklilik Sisteni’nin (TES) yer almaması dikkat çekti. Önceki OVP’da yer alan, işveren katkılı 2’nci basamak emeklilik sistemi olan TES’in Program’da yer almaması, “TES hayat geçmeyecek mi?” sorusunu gündeme getirdi. 2027-2029’u kapsayan OVP’da yer almasa da emeklilik şirketi yöneticilerinin bir kısmı ülke gerçeklerinden (yaşlanan nüfus, aktif/pasif oranının düşmesi, tasarrufların artırılması gerekliliği vb.) yola çıkarak, TES’in ileriki yılarda hayata geçirilmesi konusunda iyimserliğini sürdürüyor.
TSB Başkanı Ahmet Yaşar: Emeklilik yatırım fonlarındalikidite sorunu ortaya çıkmadı
Geçtiğimiz ay fon krizinden ardından bir açıklama yapan Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, kamuoyuna emeklilik yatırım fonları ile ilgili önemli mesajlar verdi. Öncelikle, yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının birbirinden ayrı yapılar olduğuna dikkati çeken Yaşar, emeklilik yatırım fonlarının teknik ve hukuki yapıları ile tabi oldukları gözetim ve denetim mekanizmaları bakımından güçlü koruma mekanizmalarına sahip olduklarının altını çizdi. Bugüne kadar yaşanan süreçte, emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sorununun ortaya çıkmadığını belirten Yaşar, “Bu tablo, BES’in uzun vadeli tasarruf sistemi olarak sahip olduğu sağlam yapıyı bir kez daha ortaya koyuyor” diye konuştu. Emeklilik fonlarının kurucularının emeklilik şirketleri olduğunu, 18 milyonu aşan BES katılımcısının tasarruflarının ise profesyonel portföy yönetim şirketleri tarafından yönetildiğini hatırlatan Yaşar, “Burada önemli bir başka gösterge de yaklaşık 400 emeklilik fonunun 353’ünün bankaların sahibi olduğu portföy yönetim şirketleri tarafından yönetiliyor olması. Dolayısıyla, BES katılımcılarımız açısından aceleci karar almaya yol açacak bir tablo görmüyoruz” açıklamasını yaptı.
HDI Fibaemeklilik Genel Müdürü Erol Öztürkoğlu: Fon krizi, BES’i olumsuz etkilemedi
Eylül ayında yaşanan fon krizini ve krizin gönüllü Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) üzerindeki etkilerini değerlendiren HDI Fibaemeklilik Genel Müdürü Erol Öztürkoğlu, şunları söyledi: “Yatırım dünyasında zaman zaman bu tür üzücü hadiseler yaşanabiliyor. Bu nedenle yatırımcının çok dikkatli olması ve risk seviyesine göre yatırım tercihlerinde bulunması gerekiyor. Yaşanan bu fon krizinin BES üzerinde şu ana kadar negatif bir etkisi olmadı; sisteme girişler eylül ayının son haftalarında devam etti. Çok beklememekle birlikte, bazı yatırımcıların nakit ihtiyacı nedeniyle BES’ten sınırlı da olsa çıkışları olabilir. Bir de finansal piyasalardaki dalgalanmalar nedeniyle özellikle hisse ağırlıklı fonlarda değer kaybı yaşanabilir.” Gönüllü BES’te 2026’da katılımcı sayındaki artışın 2025’e göre yavaşlamasını, sadece devlet katkısı oranının yüzde 20’ye düşürülmesine bağlamanın doğru olmadığını ifade eden Öztürkoğlu, “Enflasyon, bireylerin satın alma güçlerinin azalması, ABD-İran savaşı, savaşın finansal piyasalar üzerindeki etkisi gibi faktörler de BES’e katılımın, geçmiş yıllara göre büyümesinde azalmaya neden olmuş olabilir. Belirsizliklerin ve piyasalardaki dalgalanmaların azalması halinde BES’te katılımcı sayılarındaki artışın yeniden yüksek seviyelerde olacağını düşünüyorum. Devlet katkısının etkisi de düşen enflasyonda yeniden ön planda olacak” dedi
Gönüllü BES’e net katılım 2025’e göre yarı yarıya azaldı
Dönem Katılımcı sayısı artışı
31.12.2021-16.09.2022 506.944
31.12.2022-15.09.2023 577.367
31.12.2023-20.09.2024 634.135
31.12.2024-19.09.2025 404.893
31.12.2025-18.09.2026 206.211
Gönüllü BES’te katılımcı sayısı 10.5 milyona yaklaşıyor
2021 7.092.020 205,5
Yıl Katılımcı sayısı Fon tutarı* (milyar TL)
2022 7.801.305 351,4
2023 8.676.045 625,5
2024 9.526.389 1.002,5
2025 10.156.228 1.811,8
2026** 10.378.506 2.124.2
*Devlet katkısı hariç.
**1.10.2026.
Kaynak: EGM.
