Allianz Commercial’ın analizleri, şiddetli konvektif fırtınaların küresel ölçekte sigortalı hasarların en önemli nedenlerinden biri haline geldiğini ortaya koyuyor. Dolu başta olmak üzere ani hava olayları hem sıklık hem de maliyet açısından yükseliş trendinde. Türkiye’de de benzer bir tablo dikkat çekiyor.
Küresel ölçekte iklim değişikliğinin etkileri daha görünür hale gelirken sigorta sektöründe risklerin yapısı da hızla dönüşüyor. Allianz Commercial tarafından yapılan analizler, özellikle “şiddetli konvektif fırtına” (SCS) olarak tanımlanan hava olaylarının hem daha sık hem de daha yıkıcı hale geldiğini gösteriyor.
Bu tür hava olayları; uçaklar, binalar, üretim tesisleri ve güneş enerjisi altyapıları gibi yüksek değerli varlıklar üzerinde ciddi hasarlar yaratırken, küresel ölçekte milyarlarca dolarlık sigortalı kayba yol açıyor.
Ani ve öngörülemez riskler öne çıkıyor
Kasırgaların aksine, şiddetli konvektif fırtınalar çoğu zaman çok kısa süreli uyarılarla ya da hiçbir uyarı olmadan ortaya çıkıyor. Yerel ölçekte büyük yıkıma neden olabilen bu olaylar, aynı zamanda ani sel ve taşkın gibi ikincil afetleri de tetikleyebiliyor.
Bu öngörülemez yapı, söz konusu hava olaylarını sigorta sektörü açısından yıllık hasarların başlıca kaynaklarından biri haline getiriyor. Nitekim yalnızca geçtiğimiz yıl bu tür olayların toplam sigortalı doğal afet hasarlarının yaklaşık yarısını oluşturduğu ve toplam kaybın 60 milyar ABD dolarını aştığı belirtiliyor.
Gallagher Re verilerine göre ise 2023–2025 döneminde bu alandaki toplam hasar tutarı 200 milyar doların üzerine çıkmış durumda.
Dolu hasarları toplam kayıpların büyük bölümünü oluşturuyor
Şiddetli konvektif fırtınalar içinde en dikkat çeken başlıklardan biri dolu kaynaklı hasarlar. Allianz Risk Barometresi sonuçlarına göre doğal afetler iş dünyası için en önemli riskler arasında 5. sırada yer almayı sürdürürken, dolu fırtınaları toplam kayıpların yüzde 50 ila yüzde 80’ini oluşturuyor.
ABD, bu tür olayların hem sıklığı hem de yarattığı sigortalı hasar büyüklüğü açısından başı çeken ülke konumunda. Küresel sigortalı kayıpların yüzde 80’inden fazlası bu ülkede gerçekleşiyor.
Ancak Allianz Commercial’ın değerlendirmeleri, bu riskin artık yalnızca belirli coğrafyalarla sınırlı olmadığını; farklı bölgelerde de ciddi dolu hasarlarının görülmeye başlandığını ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle riskli bölgelerde varlık bulunduran şirketler için dayanıklılık oluşturmayı zorunlu hale getiriyor.
Kentleşme ve yapılaşma riski büyütüyor
Şiddetli konvektif fırtınalara bağlı risklerin büyümesinde yalnızca iklim değişikliği değil, demografik ve yapısal faktörler de etkili oluyor. Nüfus artışı ve riskli bölgelerde yoğunlaşan yapılaşma, bu olayların ekonomik etkisini daha da artırıyor.
Hızlı kentleşme, eskiyen altyapılar ve güncel risklere uygun olmayan yapı standartları, hasarların hem gerçekleşme olasılığını hem de maliyetini yükseltiyor. SCS olayları kısa süreli ve sınırlı alanlarda etkili olsa da, özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde yüksek yıkım potansiyeline sahip bulunuyor.
Dolu sonrası oluşan hasarlarda hortumlar ve şiddetli rüzgârlar da önemli rol oynuyor. Özellikle binaların çatıları ve araçlar en fazla zarar gören varlıklar arasında yer alıyor.
Hasarın niteliği değişiyor
Dolu fırtınalarının etkisi yalnızca artmakla kalmıyor, aynı zamanda hasarın karakteri de dönüşüyor. Önceden daha çok standart mülk hasarlarıyla sınırlı olan bu olaylar, artık uçak filoları ve güneş enerjisi santralleri gibi yüksek değerli varlıkları da etkiliyor.
Örneğin beyzbol topu büyüklüğündeki bir dolu tanesi, saatte 160 kilometreye ulaşan hızlarla ciddi bir kinetik enerji taşıyabiliyor ve bu durum hasarın şiddetini katlıyor.
Enflasyon maliyetleri daha da artırıyor
Hasar maliyetlerindeki artışta enflasyon da belirleyici faktörler arasında yer alıyor. Yeniden inşa ve onarım giderlerindeki yükseliş, iş gücü ve malzeme temininde yaşanan zorluklarla birleşerek toplam maliyetleri yukarı çekiyor.
Örneğin ABD’de 2000 yılından bu yana bazı bölgelerde asfalt çatı yenileme maliyetlerinin yüzde 250 arttığı, son beş yılda ise yüzde 45 oranında yükseldiği belirtiliyor.
Türkiye’de de ekstrem hava olayları artıyor
Türkiye’de de benzer bir eğilim gözlemleniyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılında ülke genelinde toplam 1.011 ekstrem meteorolojik olay kaydedildi. Bu olayların yaklaşık 273’ünü fırtına, 172’sini ise dolu oluşturdu.
Bu veriler, Türkiye’de de ani ve yerel hava olaylarının hem daha sık yaşandığını hem de etkilerinin giderek arttığını ortaya koyuyor.
“Dayanıklılık artık bir tercih değil”
Allianz Türkiye Elementer Ticari Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı Öktem Örkün, son yıllarda dolu, fırtına ve benzeri ani hava olaylarının hem dünyada hem de Türkiye’de belirgin şekilde arttığını vurguladı.
Örkün, bu gelişmelerin iş dünyası açısından risklerin doğasını değiştirdiğine dikkat çekerek, operasyonel dayanıklılığın artık bir tercih değil temel bir gereklilik haline geldiğini ifade etti.
Hiçbir işletmenin bu tür yüksek etkili ve öngörülmesi zor olaylara tamamen hazırlıklı olmasının mümkün olmadığını belirten Örkün, bu nedenle risklerin doğru analiz edilmesi, farkındalığın artırılması ve farklı senaryolara karşı esnek müdahale planlarının oluşturulmasının kritik önem taşıdığını dile getirdi.
Sigortacılığın yalnızca hasar sonrası finansal bir güvence olarak değil, risk gerçekleşmeden önce başlayan bütüncül bir süreç olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan Örkün, Allianz Türkiye’nin bu doğrultuda risk mühendisliği ve yapay zekâ destekli analizlerle işletmelerin maruz kaldığı riskleri önceden belirlemeye yönelik çalışmalar yürüttüğünü söyledi.
Artan iklim riskleri karşısında veri ve mühendislik temelli yaklaşımların önem kazandığını belirten Örkün, bu sayede işletmelerin dayanıklılığının güçlendirilmesi, risk farkındalığının artırılması ve olası hasarların etkisinin azaltılmasının hedeflendiğini ifade etti.
Raporun tamamına https://commercial.allianz.com/news-and-insights/commercial-insights/severe-convective-storms.html üzerinden ulaşabilirsiniz.
