Son dönemde ülkede yaşanan yüksek enflasyon hem bireysel sigortalılar için hem de işletmeler ve işyerleri açısından önemli riskleri de beraberinde getiriyor. Bunların başında da eksik sigorta riski geliyor. Bu noktada özellikle sanayicileri uyaran sigorta uzmanları, sorunun çoğu zaman sigortanın olmaması değil yanlış bedelle yapılmış olmasına dikkat çekiyor.
Son dönemde özellikle ekonomide yaşanan sıkıntılar ve yüksek enflasyon sadece bireyleri değil işletmeleri de çeşitli risklerle karşı karşıya bırakıyor. Bu risklerin başında da ‘eksik sigorta’ riski geliyor. Eksik sigorta sadece bireyleri değil, şirketleri de risk altına sokuyor. Yetersiz teminatla sigortalanan makineler ve tesisler, büyük bir hasar durumunda yalnızca maddi kayıplara değil; aynı zamanda üretimin durması, pazar kaybı ve itibar zedelenmesi gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Bu durumda işletmeler açısından ciddi olarak ele alınması ve çözüm üretilmesi gereken konuların başında yer alıyor. Çünkü ‘eksik sigorta’ riski çoğu zaman ancak hasar dosyası açıldığı zaman işletmeler ve sanayiciler tarafından fark ediliyor.
Uzmanlar uyarıyor
Eksik sigorta için sanayicileri uyaran uzmanlar, hasar gerçekleşene kadar kendini belli etmeyen bir risk olduğunu belirtiyor. Sorunun çoğu zaman sigortanın olmaması değil, yanlış bedelle yapılmış olmasına dikkat çekiyorlar. Eksik sigortayla düzenlenmiş poliçelerde, iş durması teminatlarında da tazminat aynı oranda eksik ödeniyor. Yani yalnızca bina ve makinede değil, kâr kaybında da eksik tazminat alınıyor.
Birçok işletmede sigorta bedelleri yıllardır güncellenmiyor
Doğan Sigorta ve Reasürans Brokerliği Yönetim Kurulu Başkanı Selcen Doğan Gür, sanayicilerin son yıllarda karşılarına çıkabilecek önemli risklerden birinin de ‘eksik sigorta’ olduğunu söylüyor. Sorunun çoğu zaman sigortanın olmaması değil, yanlış bedelle yapılmış olmasını belirten Gür, “Son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon, sanayi tesislerinin gerçek değerlerini çok hızlı biçimde yukarı taşıdı. Buna karşın pek çok işletmede sigorta bedelleri yıllardır güncellenmiyor. Makine parkları büyüyor, bina maliyetleri artıyor, yeniden yapım süreleri uzuyor, ancak poliçedeki teminat bedeli aynı kalıyor. Bu durum hasar anında sanayiciyi şu gerçekle karşı karşıya bırakıyor. Sigorta şirketleri zararın tamamını değil, sigortalanan oran kadarını ödüyor. Örneğin tesisin değeri 100 birimken 60 birim üzerinden sigortalanmışsa, hasarın yalnızca yüzde 60’ı karşılanıyor. Kalan kısım doğrudan işletmenin bilançosuna yazılıyor.”
Hasar gerçekleşene kadar kendini belli etmeyen bir risk olan ‘eksik sigorta’ konusunda sanayicileri uyaran Gür, ‘eksik sigortanın’ bu denli yaygın olmasının temel nedenlerini şöyle açıkladı: ”Teminat bedellerinin yıllık olarak güncellenmemesi, rayiç bedel ile ikame bedel farkının yeterince bilinmemesi, poliçelerin yalnızca fiyat odaklı yenilenmesi ve risk analizinin sahada yapılmaması.”
Üretim durması işletmeler açısından büyük risk
Günümüzde sanayi işletmeleri için en büyük riskin yalnızca fiziki hasar değil, üretimin durması olduğunu kaydeden Gür, makine onarımının haftalar, bazen aylar sürebildiğini, bu süreçte kaybolan cironun, iptal edilen siparişlerin, bozulan müşteri ilişkilerinin çoğu zaman hasarın kendisinden daha büyük zarara yol açtığına dikkat çekti.
Eksik sigorta ciddi mağduriyetler yaratabilir
Eksik sigortanın sektörün en önemli sorunlarından biri olduğunu söyleyen AXA Türkiye Teknik Başkanı ve İcra Kurulu Üyesi Barış Altın, söz konusu durumun ciddi mağduriyetler yaratabileceğine dikkat çekti. AXA Türkiye Teknik Başkanı ve İcra Kurulu Üyesi Barış Altın, söz konusu durumun ciddi mağduriyetler yaratabileceğine dikkat çekerek, “Eksik sigorta, sektörümüzün en önemli sorunlarından biri. AXA Türkiye olarak müşterilerimizin yalnızca hasar anında yanında olmakla kalmıyor, risklerini hasar gerçekleşmeden önce belirleyip yönetmeleri konusunda da rehberlik ediyoruz. Sigorta bedelinin doğru tespit edilmesi bu sürecin en kritik adımı. Bu nedenle poliçelerin düzenli olarak gözden geçirilmesi ve varlıkların gerçek değeriyle güvence altına alınması büyük önem taşıyor” dedi.
Eksik sigorta, sektörün önemli bir problemi
Türk Reasürans Genel Müdür Vekili Özgür Bülent Koç, enflasyon tarafında ise fiyat artışlarından oluşan ve sigorta bedelinin, sigortalanan malın gerçek piyasa değerinin altında kalması anlamına gelen “eksik sigorta”nın sektörün önemli bir problemi olduğunu söyledi. Kahramanmaraş merkezli depremler sırasında bu durumun etkilerinin açıkça görüldüğüne dikkati çeken Koç, o dönemde endüstriyel ve ticari poliçelerin yıllardır düşük enflasyon varsayımıyla yenilendiğini ancak afetin enflasyonun hızlandığı sürecin hemen başında meydana geldiğini ifade etti. Koç, bu konuda aslında dağıtım kanallarına çok büyük iş düştüğünü dile getirerek, “Doğru bedelle sigorta yapmak çok önemli ve bu bilinci oluşturmak için de dağıtım kanallarının sürekli müşteriyle temas halinde olmaları gerekiyor” dedi.
Bu durumun sadece enflasyonist dönemlerde değil bazı emtiaların fiyat artışlarının da “eksik sigorta” oluşumunda etkili olduğunu anlatan Koç, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bazen şirketler, yurt dışından bir mal getiriyor. O malın değeri çok artmış olabiliyor fakat poliçede yeterince bu yansıtılmamış olabiliyor. Emtia piyasaları, sürekli değişen piyasalar. Burada petrol ve baz metaller daha çok belirleyici oluyor. Bunlardaki artışlar, poliçenin güncel olmaması sebebiyle eksik sigorta riskini ortaya koyuyor. Burada dağıtım kanallarının her sene sadece senenin sonunda da değil dönem içerisinde de gelen haberlerle ara ara müşterisini ziyaret edip sigorta bedelinin yetip yetmeyeceğini sorgulaması gerekiyor.”
Eksik sigorta riskine karşılık neler yapılmalı?
-Ticari işletmeler eksik sigortaya düşmemek için sigorta bedellerini kura göre yeniden revize etmeli.
-İşletmelerin, makinelerine, ekipmanlarına, elektronik cihazlarına tek tek bakıp, kura göre yeniden değerleyip sigortacılarına bilgi vermeleri önemli.
-Özellikle ihracat yapan firmalara döviz kuru ile poliçe yaptırması öneriliyor.
-Yenilemelerde veya yeni poliçe alımlarında ise eksik sigorta riskine düşülmemesi için poliçelerin dövizli olarak tanzim edilmesi veya TL poliçe tanzim edilmesi halinde yeterli olabilecek oranda ‘enflasyon koruma ek şartının/klozunun’ satın alınması gerekiyor.
-Taraflarca ya da sigorta şirketi tarafından kararlaştırılmış belli zaman aralıklarında sigorta değeri ve sigorta bedelini karşılaştırmak da bir yöntemdir. Bunun için zeyilname düzenlenerek sigorta bedeli artırılabilir.
Eksik Sigorta Nedir?
Poliçede gösterilen sigorta bedelinin hasar anındaki sigorta değerinden daha düşük olması durumuna “eksik sigorta” adı veriliyor. Eksik sigorta olması durumunda sigorta sözleşmesi geçersiz sayılmaz. Eksik sigorta; yalnızca sigorta şirketinin bir hasarın ne kadarını karşılayacağını belirtir. Geri kalan meblağ ise sigorta kapsamına girmez. Bunun nedeni; sigorta bedelinin sigorta ettirilen varlığın güncel değerinin altında kalmış olması yani “eksik sigorta” olmasıdır.
Enflasyon koruması nedir?
Enflasyon koruması, poliçe süresi boyunca teminat tutarının belli bir oranda otomatik olarak artırılmasını sağlayan bir sigorta mekanizmasıdır. Bu sayede, artan inşaat ve malzeme maliyetleri dikkate alınarak sigorta kapsamı güncel kalır. Bu uygulama, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde sigortalının gerçek zararının karşılanmasını güvence altına alır.
